TÜİK verileri, Türkiye’nin Ar-Ge harcamalarının 10 yılda 33 katına çıkarak 2,5 trilyon lirayı aştığını gösteriyor. Yüksek teknolojiye yatırımlar ise 45 kat arttı.
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre, Türkiye’nin savunma, havacılık ve uzay gibi stratejik alanlardaki Ar-Ge harcamaları son 10 yılda 33 kat artış göstererek 2 trilyon 550 milyar lirayı aştı. 2016’da 29,4 milyar lira olan harcama, 2024’te 651,8 milyar liraya ve geçen yıl 980,4 milyar liraya ulaştı.
Gayri Safi Yurt İçi Ar-Ge harcamasının Gayri Safi Yurt İçi Hasıla (GSYH) içindeki oranı da yükseldi. 2016’da yüzde 1,12 olan bu oran, 2025’te GSYH’nin 63 trilyon 20 milyar liralık büyüklüğü içinde yüzde 1,55’e çıktı.
Toplam Ar-Ge personeli sayısı da aynı dönemde 178 bin 805 kişi arttı. Tam zaman eş değeri (TZE) cinsinden personel sayısı 2016’da 139 bin 177 iken 2025’te 317 bin 982’ye yükseldi.
Geçen yıl Ar-Ge personelinin yüzde 34,1’ini oluşturan kadın personel sayısı 108 bin 453’e ulaştı. Bu oran 2016’da yüzde 31,4 seviyesindeydi.
Öğrenim durumuna göre bakıldığında, geçen yıl Ar-Ge personelinin yüzde 40,6’sı lisans, yüzde 31’i doktora veya eş değeri, yüzde 19,4’ü yüksek lisans mezunu oldu. Personelin yüzde 4,9’u meslek yüksekokulu, yüzde 4,1’i ise lise ve altı eğitim düzeyine sahipti.
Ar-Ge harcamalarının coğrafi dağılımında İstanbul ilk sırada yer alırken, bu ili Ankara ve Kocaeli ile Sakarya, Düzce, Bolu, Yalova bölgeleri takip etti.
İmalat sanayisinde teknoloji düzeyine göre Ar-Ge harcamaları incelendiğinde, yüksek teknolojiye yapılan yatırımların önemli ölçüde arttığı görüldü. 2016’da 3,4 milyar lira olan yüksek teknoloji Ar-Ge harcaması, 10 yılda yaklaşık 45 kat artarak 154 milyar liraya ulaştı.
Geçen yıl imalat sanayisindeki toplam 322,6 milyar liralık Ar-Ge harcamasının yüzde 47,7’si yüksek teknoloji alanındaki girişimler tarafından gerçekleştirildi. Orta-yüksek teknoloji harcamaları yüzde 40,7, orta-düşük teknoloji yüzde 7,2 ve düşük teknoloji yüzde 4,4 paya sahipti.
